Koffie: gezond of niet?

Als ik mensen voedings en leefstijladvies geef komt vaak het onderwerp koffie ter sprake. Niet zo vreemd want Nederland staat bij onderzoeken vaak in de bovenste top 5 van landen waar de meeste koffie gedronken wordt. Vaak moet ik mensen dan teleurstellen en hen aanraden om de consumptie van deze populaire drank te minderen. Daarom leek het me goed er een blog aan te wijden en wat uitleg te geven waarom ik adviseer de koffie te laten staan. Laten we er eens op twee manieren naar kijken: wat doet koffie in ons lichaam en geest vanuit een westers perspectief en het Ayurvedische perspectief. 


Het lekkere aan koffie is (behalve de smaak) is dat je helder maakt en je er een oppepper van krijgt. Dat is vooral prettig s’morgens als je nog wakker moet worden en geacht wordt alert te zijn als je aan het werk gaat. Ik weet er alles van, vroeger dronk ik niets anders op werk, ik verlangde naar mijn eerste kopje in de ochtend want dan kon ik echt aan de slag. Het was gewoon raar om geen koffie te drinken en tijdens de werkdag was het ideaal om aan de slag te blijven. Heerlijk die oppepper als ik even in een energiedipje zat of dat welkome rustpunt in de dag om even bij te tanken. Als je dit ook nog combineert met een hoop suiker waar je een korte energie boost van krijgt dan is de oppepper compleet. Het was echt mijn bakkie troost. En dat gaat voor meer mensen op, denk ik. Laten we eens kijken naar wat koffie doet.

Wat gebeurt er eigenlijk met koffie in ons lichaam?


Wat er werkelijk gebeurt is dat de cafeïne in koffie ervoor zorgt dat bepaalde stoffen (adonesine) in je zenuwstelsel geblokkeerd worden. Laat dat net de stoffen zijn die het signaal aan je hersenen geven dat je moe wordt en je slaperig maken. Je kunt hierdoor je behoefte om te rusten dus niet voelen wat lekker is want dan kun je nog even door. Vandaar het je oppept, je vermoeidheid ‘verdwijnt’ en je zenuwstelsel krijgt een boost waardoor je alerter bent en meer energie ervaart. Dit heeft echter wel een keerzijde. Als je niet weet dat je moe bent of het niet kunt voelen dan heb je geen motivatie om het rustiger aan te doen. De kans is dus groot dat je over je grenzen gaat waardoor je je lichaam en geest nog verder belast en in feite steeds vermoeider wordt. Als dit zo af en toe gebeurt kan dit geen kwaad maar als je dit structureel doet dan gaat het op een gegeven moment ten koste van je gezondheid.

Daarnaast kan koffie verslavend werken. Want ja als je stopt met koffie dan begin je opeens die vermoeidheid te voelen en dat is niet zo prettig. Dus meer reden om vooral koffie te blijven drinken. Mensen die veel koffie drinken kunnen in eerste instantie klachten krijgen zoals hoofdpijn. Dat is al die tijd onderdrukt geweest, je lichaam kan van zich laten horen. Toen ik stopte met koffie duurde het een week voordat ik er niet meer naar verlangde. Vooral in de ochtend smachtte ik ernaar en dacht ik dat ik het echt nodig had. Daarna was het verlangen weg en voelde ik met name gewoon dorst en pak ik nu een kopje thee of warm water. Ik slaap ook beter waardoor ik de oppepper s’morgens minder nodig heb.

Het Ayurvedisch perspectief


Ayurveda heeft een soortgelijke verklaring. Koffie is bitter van smaak wat betekent dat het Vata Dosha verhoogt. Vata is helder en staat voor beweging. Dat komt mooi overeen met de ervaring die men heeft: je geest wordt helderder, je komt op gang of kunt aan de gang blijven. 

Ook heeft koffie een Rajas kwaliteit. Rajas is een van de drie geestelijke kwaliteiten in de Ayurveda en degene die zaken in beweging zet en voortbeweegt. Rajas is net als de andere twee (Tamas of vrij vertaald onwetendheid en Satva: zuiverheid) essentieel voor het leven maar teveel is niet goed want dan draven we door. In de Ayurveda wordt ernaar gestreefd zoveel mogelijk Satvisch te eten en te handelen want daar blijven we gezond van. Een overschot aan vata zorgt ervoor dat we overbelast raken, we raken uitgeput en verzwakken. Daarom raadt ik het gebruik vanuit Ayurvedisch oogpunt ook af. De enige die ik wel zou aanraden om koffie te nemen zijn mensen die van nature veel kapha dosha in zich hebben. Kapha is van nature traag en kan best een oppepper gebruiken. Maar dan nog zou ik nooit meer dan een kop in de ochtend aanraden en er zijn gezondere alternatieven voor Kapha.

Nu hoor ik je al zeggen: dat is mooi David maar hoe kom ik er vanaf want ik ben toch wel heel gehecht aan mijn bakje koffie in de ochtend. 

Zijn er gezonde alternatieven?


Om de pijn te verzachten kun je natuurlijk een koffie alternatief nemen. Dan heb ik het niet over de cafeïnevrije koffie soorten maar over natuurlijke ‘vervangers’ zoals Bambu, Cichorei koffie of granenkoffie (Yannoh). Natuurlijk is dit niet hetzelfde maar het is eigenlijk een placebo.
Wat ook goed kan werken zijn pittige of bittere thee soorten: klassieke chai, gemberthee, thee met kruidnagels, komijn/venkel/koriander thee b.v.  Zwarte thee of groene thee bevatten ook cafeïne maar wel minder dan koffie. Natuurlijk gaan geen van deze je het effect geven die koffie geeft daar wil ik realistisch in zijn. 

Het is ook waardevol om eens te kijken naar de reden waarom je de koffie zo nodig hebt. Verbergt het vermoeidheid? Wat is de bron van die vermoeidheid? Het kan nuttig zijn om je leefpatroon nog eens tegen het licht te houden om te zien waar de schoen wringt. Uiteindelijk doe je jezelf er een plezier mee want het is voor je gezondheid. Het helpt je om weer in balans te komen. Overigens zo nu en dan een bakje koffie kan geen kwaad dus als je het lekker vindt trakteer jezelf daar dan op. Het wordt pas een probleem als je het vaak gaat nemen.

Ik hoop dat ik je duidelijker heb kunnen maken hoe ik tegen het gebruik van koffie aankijk en waarom ik dus adviseer om het te laten staan. Voel je vrij om vragen te stellen en opmerkingen te maken naar aanleiding van mijn commentaar op koffie. Ik ben altijd nieuwsgierig naar wat jij hierover denkt. Wat is jouw ervaring met koffie, herken je jezelf in dit verhaal?

David
Reacties:

Datum: 24-06-2019

Naam: Ann

Bericht:
Hoi David, ik ben sinds twee weken gestopt met koffie en ben weer Bambu gaan drinken, wat ik al heel lang ken. Ik merkte nl dat ik aan het eind van de werkdag ging trillen, zelfs van het ene kopje koffie. Ik voelde dat het trillen ook mede veroorzaakt werd doordat mijn bloedsuikerspiegel laag was, aan het eind van de dag. En die combinatie voelt heel rot. Opgefokt, geprikkeld. Nu is dat weer weg Ik wist al dat de cafeïne voor mij niet goed is, en je uitleg verduidelijkte dit heel goed. Heel góede uitleg, met feiten. Dank!


Datum: 28-04-2019

Naam: Angelina Franco

Bericht:
Wat een geweldige post voor elke koffieliefhebber. Heel erg bedankt voor het delen en het goede werk te blijven doen.


Vul hier je gegevens in om te reageren op dit blog:
Naam: *
E-mail: *
Website:
Bericht: *
Captcha: *
© Copyright 2016 - gezondmetayurveda.nl